Ποιο είναι το επικρατέστερο σενάριο
Συνεχίζονται οι έρευνες για το θαλάσσιο drone «καμικάζι» που εντοπίστηκε ανοιχτά της Λευκάδας, με τις ελληνικές αρχές να εξετάζουν εξονυχιστικά τα τεχνικά χαρακτηριστικά, την προέλευση και τη διαδρομή του, μετά την εξουδετέρωση περίπου 100 κιλών εκρηκτικών σε ελεγχόμενη έκρηξη στη θαλάσσια περιοχή του Αστακού. Το μη επανδρωμένο σκάφος έχει ήδη μεταφερθεί σε ειδικές εγκαταστάσεις του Πολεμικού Ναυτικού, όπου εξειδικευμένα κλιμάκια του Στρατού και του Ναυτικού αναλύουν τα συστήματα πλοήγησης, τις επικοινωνίες και τα υπολείμματα του φορτίου, αναζητώντας κρίσιμα στοιχεία για τον κατασκευαστή, τον χειριστή και τον πιθανό στόχο του.
Το σημείο όπου εντοπίστηκε ακυβέρνητο το drone, στη θαλάσσια περιοχή της Λευκάδας, παραμένει φυλασσόμενο από δυνάμεις του Πολεμικού Ναυτικού, καθώς οι έρευνες βρίσκονται σε πλήρη εξέλιξη και δεν έχει αποκλειστεί το ενδεχόμενο να υπάρχουν και άλλα σχετιζόμενα ευρήματα στην ευρύτερη περιοχή. Καθοριστικής σημασίας χαρακτηρίζεται η έγκαιρη επέμβαση των ειδικών δυνάμεων του Στρατού που ανέλαβαν την ασφαλή εξουδετέρωση του εκρηκτικού φορτίου, με αρμόδιες πηγές να επισημαίνουν ότι αποτράπηκε ένα ενδεχόμενο σοβαρό ατύχημα σε θαλάσσιο χώρο με έντονη τουριστική και ναυτιλιακή δραστηριότητα. Ιδιαίτερη μνεία γίνεται και στους δύο ψαράδες που πρώτοι εντόπισαν το εξάμετρο σκάφος, το ρυμούλκησαν μέχρι τη Βασιλική Λευκάδας χωρίς να γνωρίζουν ότι μετέφεραν πάνω από 100 κιλά εκρηκτικά, και ειδοποίησαν άμεσα το Λιμενικό, επιτρέποντας στις αρχές να θέσουν εγκαίρως σε εφαρμογή τα πρωτόκολλα ασφαλείας.
Σύμφωνα με τις μέχρι τώρα εκτιμήσεις, το επικρατέστερο σενάριο είναι ότι πρόκειται για drone ουκρανικής κατασκευής, πιθανότατα συγγενές ή όμοιο με τα μη επανδρωμένα θαλάσσια σκάφη που χρησιμοποιεί το Κίεβο στον πόλεμο με τη Ρωσία για πλήγματα κατά πλοίων του «σκιώδους στόλου» που μεταφέρουν ρωσικό πετρέλαιο. Οι πληροφορίες συγκλίνουν ότι την τελευταία περίοδο παρατηρείται προσπάθεια «μεταφοράς» του υβριδικού πολέμου από τη Μαύρη Θάλασσα προς τη Μεσόγειο, με θαλάσσια drones να επιχειρούν σε περιοχές μεταξύ Λιβύης και Κρήτης αλλά και νοτίως της Μάλτας, στοχεύοντας κυρίως δεξαμενόπλοια και βοηθητικά πλοία που συνδέονται με ρωσικά ενεργειακά συμφέροντα. Το γεγονός ότι ένα τέτοιο σκάφος, με ενεργό κινητήρα και μεγάλο φορτίο εκρηκτικών, κατέληξε σε ελληνικά χωρικά ύδατα, σε απόσταση αναπνοής από τις ακτές, προκαλεί έντονο προβληματισμό στην Αθήνα για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας, την προστασία κρίσιμων υποδομών – όπως λιμάνια, ενεργειακές εγκαταστάσεις και υποθαλάσσια καλώδια – αλλά και για τον κίνδυνο που μπορεί να συνιστούν τέτοια μέσα για τους ίδιους τους πολίτες.
Δεν είναι τυχαίο ότι διπλωματικές πηγές υπενθυμίζουν πως το ζήτημα των ουκρανικών θαλάσσιων drones είχε ήδη τεθεί από τον υπουργό Εξωτερικών Γιώργο Γεραπετρίτη στο Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων της ΕΕ, μετά από προγενέστερη επίθεση ουκρανικού drone σε ελληνόκτητο πλοίο στη Μαύρη Θάλασσα, κοντά στο Νοβοροσίσκ. Υπό αυτό το πρίσμα, το περιστατικό στη Λευκάδα τροφοδοτεί μια ευρύτερη συζήτηση σε ευρωπαϊκό επίπεδο για το πώς τα θαλάσσια drones, που θεωρούνται «όπλα ακριβείας χαμηλού κόστους» στον σύγχρονο πόλεμο, επηρεάζουν την ασφάλεια στην Ανατολική Μεσόγειο και το Ιόνιο, σε θαλάσσιους διαδρόμους όπου κινούνται εμπορικά πλοία, τουριστικά σκάφη και ενεργειακές ροές.
Το χρονικό του εντοπισμού δείχνει πόσο κοντά έφθασε η Ελλάδα σε μια ανεξέλεγκτη έκρηξη δίπλα σε κατοικημένη περιοχή. Όπως περιγράφει ο ψαράς που πρώτος είδε το μαύρο, χωρίς φώτα, σκάφος τα ξημερώματα της Παρασκευής, ο ίδιος και ο αδερφός του είχαν βγει για ψάρεμα από τη Βασιλική προς τον Κάβο Δουκάτο, όταν εντόπισαν μπροστά τους ένα μικρό σκάφος να κινείται ανεξέλεγκτα προς τα βράχια. Λίγο αργότερα το βρήκαν σφηνωμένο σε βραχώδη περιοχή, με τον κινητήρα να δουλεύει συνεχώς. Με τη συνδρομή δύο ακόμη ατόμων κατάφεραν να το δέσουν με σχοινί και να το απομακρύνουν από τα βράχια, πριν ειδοποιήσουν το Λιμεναρχείο. Σύμφωνα με μαρτυρίες, ο κινητήρας δεν είχε σβήσει καθ’ όλη τη διάρκεια, στοιχείο που ενισχύει την εκδοχή πως το drone είχε χάσει σύνδεση με το κέντρο ελέγχου – είτε λόγω τεχνικής βλάβης, είτε λόγω απώλειας σήματος GPS ή καιρικών συνθηκών – και συνέχισε να πλέει ακυβέρνητο μέχρι να προσαράξει. Το βαρέλι με τα εκρηκτικά μεταφέρθηκε και εξουδετερώθηκε με ελεγχόμενη έκρηξη στον Αστακό, ενώ η περιοχή αποκλείστηκε μέχρι να ολοκληρωθούν οι απαραίτητες έρευνες.
Το συμβάν έχει ήδη προκαλέσει πολιτικές αντιδράσεις. Το ΠΑΣΟΚ έκανε λόγο για σοβαρά κενά στην επιτήρηση των ελληνικών θαλασσών και ζήτησε απαντήσεις από την κυβέρνηση σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο ένα τόσο επικίνδυνο φορτίο κατάφερε να φτάσει μέχρι τις ακτές ελληνικού νησιού χωρίς να εντοπιστεί εγκαίρως. Στελέχη της αντιπολίτευσης θέτουν ερωτήματα για τον έλεγχο των θαλάσσιων συνόρων, την επάρκεια των μέσων επιτήρησης (ραντάρ, drones, θαλάσσιες περιπολίες) και την ετοιμότητα των αρμόδιων υπηρεσιών απέναντι σε νέες μορφές απειλών, όπως τα μη επανδρωμένα σκάφη με εκρηκτικά.
Την ίδια ώρα, οι τεχνικοί των Ενόπλων Δυνάμεων συνεχίζουν να «ξεκλειδώνουν» τα μυστικά του θαλάσσιου drone: εξετάζουν την πλατφόρμα, την υπογραφή των συστημάτων, τα ηλεκτρονικά ίχνη και τυχόν ενδείξεις για τον αρχικό επιχειρησιακό του στόχο, σε μια προσπάθεια να αποτυπωθεί πλήρως τι ακριβώς συνέβη και να θωρακιστεί η χώρα από ανάλογα περιστατικά στο μέλλον.
