Ο Μπολσονάρου δηλώνει πως θα απαιτήσει «την ακύρωση των εκλογών»
Ο Βραζιλιάνος πρόεδρος της κεντροαριστεράς Λουίς Ινάσιου Λούλα ντα Σίλβα επανεξελέγη χθες Κυριακή, εξασφαλίζοντας έτσι κόντρα στις προσδοκίες πολλών άνευ προηγουμένου τέταρτη θητεία στο κορυφαίο αξίωμα, όμως ο αντίπαλος του, ο συντηρητικός γερουσιαστής Φλάβιου Μπολσονάρου, αρνήθηκε να αναγνωρίσει την ήττα του κι ανακοίνωσε την πρόθεσή του να διεκδικήσει την ακύρωση της διαδικασίας.
Η Βραζιλία εντέλει δεν έκανε στροφή στη δεξιά ακολουθώντας την Αργεντινή, τη Χιλή, ή την Κολομβία, όπου οι υποψήφιοι υποστηρίχθηκαν όλοι σθεναρά από τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ. Παραμένει έτσι ένα από τα λιγοστά προοδευτικά οχυρά στη Λατινική Αμερική.
Με το 51,79% (64,25 εκατ. ψήφους) έναντι 48,21% (59,82 εκατ. ψήφους) του αντιπάλου του Μπολσονάρου, ο βετεράνος της πολιτικής, σχεδόν 81 ετών, διέψευσε τα προγνωστικά που τον ήθελαν να ηττάται, με βάση τα τελικά αποτελέσματα.
Στον πρώτο γύρο, ήταν ο γιος του πρώην προέδρου της άκρας δεξιάς Ζαΐχ Μπολσονάρου (2019-2022) αυτός που είχε καταλάβει την πρώτη θέση.
Οι Βραζιλιάνοι «πήγαν να ψηφίσουν επειδή καταφέραμε να τους πείσουμε ότι η ψήφος ήταν πολύ σημαντική για να εγγυηθούν τη δημοκρατία», τόνισε στην πρώτη του τοποθέτηση αφού ανακοινώθηκε το αποτέλεσμα του δεύτερου γύρου των προεδρικών εκλογών ο Λούλα στη μεγαλούπολη Σάο Πάουλο.
Επισήμανε ακόμη ότι οι ψηφοφόροι νίκησαν επίσης την «ανάμιξη» των ιστότοπων κοινωνικής δικτύωσης και υποσχέθηκε ότι θα προωθήσει τη «ρύθμισή» τους.
Ο πρώην πρόεδρος Μπολσονάρου εκτίει κατ’ οίκον ποινή κάθειρξης 27 ετών διότι αποπειράθηκε να αγκιστρωθεί στην εξουσία, ανατρέποντας με πραξικόπημα τον Λούλα μετά την ήττα του στις προηγούμενες εκλογές το 2022.
«Μαϊμουδιά»
Στην τέταρτη θητεία του ωστόσο, τα περιθώρια ελιγμών του αρχηγού του κράτους αναγγέλλονται ωστόσο περιορισμένα, με δεδομένη το τσουνάμι της δεξιάς στις βουλευτικές εκλογές, πριν από τρεις εβδομάδες.
Η εκστρατεία έδειξε πάντως ότι (και) η Βραζιλία παραμένει διχασμένη και πολωμένη και δικαστική διένεξη προκάλεσε σύγχυση και χθες, ημέρα των προεδρικών εκλογών.
Με απόφαση δικαστή του Ανωτάτου Δικαστηρίου, η ψηφοφορία παρατάθηκε για δυο ώρες.
Η ομάδα του Λούλα υπέβαλε προσφυγή καταγγέλλοντας πως ψηφοφόροι εμποδίζονταν να πάνε να ψηφίσουν διότι είχαν αποσυρθεί από την κυκλοφορία τα λεωφορεία σε διάφορες πόλεις, ειδικά σε πολιτικά οχυρά του στο βορειοανατολικό τμήμα της χώρας.
«Είναι αδύνατο να αναγνωρίσουμε τις εκλογές», είπε στην Μπραζίλια ο Φλάβιου Μπολσονάρου, με το πρόσωπο πέτρινο. Κατήγγειλε βρόμικο τέχνασμα, «μαϊμουδιά» κατά την έκφραση που επέλεξε να χρησιμοποιήσει, βρίσκοντας «απαράδεκτο» τον τρόπο διεξαγωγής της χθεσινής ψηφοφορίας.
Σύμφωνα με τον ίδιο, «πολλά πράγματα μένουν να ξεκαθαρίσουν» μετά τη διένεξη στη δικαιοσύνη που οδήγησε στην χωρίς προηγούμενη δίωρη παράταση της ψηφοφορίας.
«Ιστορική νίκη»
Είναι η πρώτη φορά στη Βραζιλία που υποψήφιος καταφέρνει να αντιστρέψει στον δεύτερο γύρο των προεδρικών εκλογών τον άνεμο του πρώτου μετά το τέλος της στρατιωτικής δικτατορίας (1964-1985).
Ο Λούλα εμφανίστηκε σε οπτικό υλικό σε ιστότοπους κοινωνικής δικτύωσης να πανηγυρίζει με τη δεξιά γροθιά υψωμένη και σφιγμένη και φορώντας κόκκινα γυαλιά σε σχήμα αστεριού.
Μετά την ανακοίνωση του αποτελέσματος, πλήθος υποστηρικτών ξέσπασε σε κραυγές χαράς, ιδίως στην λεωφόρο Παουλίστα στο Σάο Πάουλο και στο κέντρο της μεγαλούπολης Ρίο ντε Ζανέιρο, όπου τον ουρανό φώτισαν πυροτεχνήματα.
«Είμαι πολύ συγκινημένη. Αυτή είναι ιστορική νίκη για τον πρόεδρο Λούλα. Ο λαός κινητοποιήθηκε, ενώθηκε», είπε στο Γαλλικό Πρακτορείο η Μαριάνα Αντράτζι, 33χρονη δικηγόρος, στο Ρίο.
«Είναι σουρεαλιστικό, είναι πιο δυνατό κι από το ποδόσφαιρο. Η ομάδα μου έχασε αυτή την εβδομάδα, αλλά εδώ δεν χωράει καμιά σύγκριση, πρόκειται για τη ζωή μας, όλος ο κόσμος ενώθηκε γι’ αυτή την υπόθεση», είπε ο Πάουλου Νασιμέντου, έμπορος 41 ετών, στην πρωτεύουσα Μπραζίλια.
Η Meta στον κυκεώνα
Από προσωπική σκοπιά, η επανεκλογή του Λούλα αποτελεί το επιστέγασμα μιας πορείας κάθε άλλο παρά συνηθισμένης. Και η τελευταία ανατροπή της μοίρας του άλλοτε φτωχόπαιδου από το Περναμπούκου (βορειοανατολικά).
Κατέχει ήδη ρεκόρ: κανένας άλλος δημοκρατικά εκλεγμένος πρόεδρος δεν κυβέρνηση τόσα πολλά χρόνια τη Βραζιλία.
Θα είναι από τους πιο ηλικιωμένους ηγέτες στον κόσμο, θα έχει πατήσει τα 85, όταν θα φθάσει στο τέλος της η τέταρτη θητεία του, το 2030. Θα κλείσει έτσι 16 χρόνια στην εξουσία, έπειτα από το πρώτο του πέρασμα από την προεδρία (2003-2010).
Άντεξε τη φθορά του χρόνου και τη δυσαρέσκεια έναντι του Κόμματος Εργαζομένων (PT), της παράταξής του.
Το κόμμα συνδέθηκε με πολλά σκάνδαλα, ιδίως τα χρόνια του 2000.
Ο ίδιος ο Λούλα πέρασε από το μαρτύριο της καταδίκης του για υπόθεση διαφθοράς και φυλακίστηκε για 580 ημέρες την περίοδο 2018-2019, προτού η απόφαση σε βάρος του αναιρεθεί για διαδικαστικούς λόγους.
Κατά τη διάρκεια της εκστρατείας του ο Λούλα επέμεινε στο ζήτημα της εθνικής κυριαρχίας της Βραζιλίας, αντιμέτωπος με τις εμπορικές και τις διπλωματικές πιέσεις της Ουάσινγκτον.
Ωστόσο ήταν η Meta αυτή που μπήκε στην τελική ευθεία της εκστρατείας στο στόχαστρο επιθέσεων της προεδρικής παράταξης. Η μητρική εταιρεία των Facebook, WhatsApp και Instagram κατηγορήθηκε από την ομάδα του Λούλα για «ανάμιξη» στις εκλογές για προσπάθεια επηρεασμού των ψηφοφόρων υπέρ του υποψήφιου Μπολσονάρου.
Ο αμερικανικός κολοσσός της τεχνολογίας διέψευσε κατηγορηματικά πως προσπάθησε να παίξει ρόλο στην εκλογική αναμέτρηση. Αναγνώρισε ωστόσο ότι ίσως υπήρξαν «τεχνικά προβλήματα» που έπληξαν την εκστρατεία της βραζιλιάνικης κεντροαριστεράς στις πλατφόρμες του.
Οι κυριότερες αντιδράσεις
Μεξικό
«Ζήτω η δημοκρατία, νίκησε ο βραζιλιάνικος λαός. Συγχαρητήρια, πρόεδρε Λούλα!», τόνισε η πρόεδρος Κλαούδια Σέινμπαουμ, εκλεγμένη με κόμμα της μεξικανικής αριστεράς, μέσω X.
Κούβα
«Αγαπητέ αδελφέ Λούλα, σε συγχαίρω εξ ονόματος της κουβανικής κυβέρνησης και του κουβανικού λαού για αυτή την ιστορική νίκη, που εγγυάται συνέχεια στον δρόμο της ειρήνης, της εθνικής κυριαρχίας και της κοινωνικής δικαιοσύνης», σημείωσε ο πρόεδρος Μιγκέλ Ντίας-Κανέλ μέσω X.
Ουρουγουάη
Ο πρόεδρος Ζαμαντού Ορσί, που ανήκει στην αριστερά, σημείωσε ότι συνομίλησε με «τον φίλο» Λούλα, εκλεγμένο πρόεδρο. «Του έδωσα συγχαρητήρια για τη νίκη του και για τη γιορτή της δημοκρατίας που αντιπροσωπεύει μια εκλογική διαδικασία», πρόσθεσε μέσω X.
Παραγουάη
Ο πρόεδρος της δεξιάς Σαντιάγο Πένια εξήρε «το μεγάλο δημοκρατικό ταξίδι» του «βραζιλιάνικου λαού» και τόνισε πως οι δυο χώρες έχουν «κοινό πρόγραμμα ολοκλήρωσης και ανάπτυξης» και «θα συνεχίσουν να συνεργάζονται για την ευημερία των λαών» τους.
Περού
Η δεξιά πρόεδρος του Περού Κέικο Φουχιμόρι ανέφερε μέσω X ότι «επαναβεβαιώνω τη βούλησή μας να ενισχύσουμε τη στρατηγική συμμαχία μας, την ολοκλήρωση, τη συνεργασία και τη βιώσιμη ανάπτυξη του Αμαζονίου που μοιραζόμαστε, προς όφελος των δυο λαών μας».
Βολιβία
«Θα συνεχίσουμε να συνεργαζόμαστε για να ενισχύσουμε τη σχέση μας και να δημιουργήσουμε περισσότερες ευκαιρίες για τα έθνη μας», διαβεβαίωσε μέσω X ο πρόεδρος της κεντροδεξιάς Ροδρίγο Πας, τονίζοντας ότι «η Βολιβία και η Βραζιλία είναι γειτονικές και αδελφές χώρες που ενώνει η ιστορία που μοιράζονται και οι κοινές προκλήσεις» που αντιμετωπίζουν.
Χιλή
Ο Χοσέ Αντόνιο Καστ, ο πρόεδρος της άκρας δεξιάς, σύμμαχος του γερουσιαστή Μπολσονάρου, ανέφερε μέσω X πως συνομίλησε με τον Λούλα και του εξέφρασε τα «συγχαρητήριά του» για το εκλογικό αποτέλεσμα.
«Η Χιλή και Βραζιλία έχουν πολύ κοινό μέλλον μπροστά τους», σχολίασε. «Θα συνεχίσουμε να εργαζόμαστε για να ενισχύσουμε τις σχέσεις ανάμεσα στις χώρες μας ως προς την οικονομική ολοκλήρωση και τον αγώνα εναντίον του οργανωμένου εγκλήματος στην περιοχή», πρόσθεσε.
Ισημερινός
«Η περιοχή μας έχει κοινούς εχθρούς, κοινές προκλήσεις και πολλά να κερδίσει όταν συνεργαζόμαστε», έκρινε μέσω X ο πρόεδρος της δεξιάς Ντανιέλ Νομπόα.
ΗΠΑ
Ο Μπέρνι Σάντερς, μορφή των δημοκρατικών, εξήρε την «εξαιρετική νίκη».
«Ο Λούλα έχει ορθώσει το ανάστημά του για να υπερασπιστεί τους βραζιλιάνους εργαζόμενους και τη δημοκρατία — και θα συνεχίσει να το κάνει τα επόμενα τέσσερα χρόνια», σημείωσε ο γερουσιαστής μέσω X.
Αργεντινή
Η πρώην πρόεδρος Κριστίνα Κίρσνερ (2007-2015), που έχει καταδικαστεί να εκτίσει εξαετή κάθειρξη, συνεχάρη μέσω X τον «σύντροφο πρόεδρο», ο οποίος την είχε επισκεφθεί στο Μπουένος Άιρες το 2025.
Εκτίμησε πως ο Λούλα «ήξερε πώς να ξυπνήσει στους συμπατριώτες του το αίσθημα και τη λογική για να κερδηθεί αυτή η μάχη».
Η κ. Κίρσνερ εκτίει από τον Ιούνιο του 2025 ποινή έξι ετών κάθειρξης κατ’ οίκον και ισόβιας στέρησης του δικαιώματος του εκλέγεσθαι για υπόθεση διαφθοράς που σχετιζόταν με δημόσιες συμβάσεις κατά τη διάρκεια των θητειών της.
Καναδάς
«Η σχέση του Καναδά και της Βραζιλίας έχει ανθίσει χάρη στη συμμαχία μας», σχολίασε ο πρωθυπουργός Μαρκ Κάρνι μέσω X. «Ας αδράξουμε αυτή την ευκαιρία για να την κάνουμε ακόμη πιο δυνατή μαζί — να δημιουργήσουμε νέες ευκαιρίες στο εμπόριο, να προστατεύσουμε το περιβάλλον και να οικοδομήσουμε μεγαλύτερη ευημερία για αμφότερους τους λαούς μας».
Παναμάς
«Συγχαίρω τον βραζιλιάνικο λαό για αυτή τη δημοκρατική ημέρα και ιδιαίτερα τον πρόεδρο Λούλα για τη νίκη» του, και «θα συνεχίσουμε να συνεργαζόμαστε για τις δυο χώρες μας», σημείωσε ο πρόεδρος της δεξιάς Χοσέ Ραούλ Μουλίνο.
